Wikia


Ed91-deboosere

Belgisch weerman Frank Deboosere, uitvinder van de term "ochtendgrijs".

Ochtendgrijs
is een term die wordt gebruikt door weersvoorspellers, en duidt op lage bewolking die 's ochtends nog een tijdje in de lucht hangt tot de zon doorbreekt[1]. Het woord werd uitgevonden door Frank Deboosere, maar was aanvankelijk geen officiële weerkundige term en als dusdang ook geen bestaand woord in het Algemeen Nederlands. Het gaat om een samengesteld woord dat de foutieve indruk wekt dat "ochtendgrijs" een weerkundig fenomeen op zich zou zijn. Hoewel de term in feite inhoudloos, werd het woord in oktober 2015 toch officieel opgenomen in het Van Dale-woordenboek.

Oorsprong en betekenisEdit

De term "ochtendgrijs" is een uitvinding van Frank Deboosere, Belgisch weerman voor de televisiezender VRT[2]. Hij geeft ook zelf toe dit woord te hebben verzonnen in 1997, en dat het voordien nooit werd gebruikt. Inmiddels werd de term ook door andere media overgenomen, zoals o.a. in de Belgische kranten De Standaard[3], De Morgen[4] en Het Laatste Nieuws[5], alsook de Nederlandse kranten De Telegraaf[6] en De Volkskrant[7]. Verder dan Nederlandstalige media lijkt de term niet te reiken: er is in de Engelse weerkunde tot nu toe geen sprake van "morning grey".

De term geeft de indruk dat ochtendgrijs een weerkundig fenomeen is, waarbij de ochtend op zich de oorzaak zou zijn van wolkenvorming die een tijd blijft hangen. Deze indruk lijkt des te meer te worden opgewekt omdat er geen sprake is van "middaggrijs" of "avondgrijs". In werkelijkheid gaat het gewoon om laaghangende bewolking die toevallig 's ochtends in de lucht hangt, en waarvan wordt verwacht dat die in de loop van de dag zal verdwijnen. Diezelfde wolkenvorming had dus net zo goed tijdens de middag, avond of nacht kunnen vormen én weer verdwijnen.

Officiële erkenning in 2015Edit

Ondanks dat de term "ochtendgrijs" dus inhoudloos is en geen wetenschappelijke definitie is, heeft het veelvuldig gebruik van het woord er in oktober 2015 alsnog voor gezorgd dat het zelfstandig naamwoord werd opgenomen in het Van Dale-woordenboek[8]. De officiële verklaring voor het woord "ochtendgrijs" is sindsdien "grijze lucht in de vroege ochtend, veroorzaakt door laaghangende bewolking en/of nevel".

Deze definitie is in principe niet onjuist: de grijze lucht wordt inderdaad veroorzaakt door laaghangende bewolking of nevel, wat perfect mogelijk is in de ochtend - alsook op eender ander moment van de dag - en Van Dale suggereert niet dat het tijdstip van de dag hier invloed op heeft (of dat de kans op een grijze hemel groter zou zijn in de ochtend net omdat het ochtend is). De officiële erkenning van het woord heeft wellicht meer te maken met de populariteit ervan en niet omwille van een effectieve inhoudelijke meerwaarde.

WeerfolkloreEdit

De term "ochtendgrijs" komt occasioneel ook voor in de weerfolklore, die beweert dat als je avondrood of ochtendgrijs ziet, je er vanuit kunt gaan dat het die dag mooi weer wordt. Omgekeerd kondigt ochtendrood (of morgenrood) en avondgrijs slecht weer aan[9], omdat morgenrood enkel zou voorkomen in combinatie met wolken die vanuit het westen komen opzetten. De rode kleur wordt dan veroorzaakt door de opkomende zon in het oosten, die haar eerste licht op de wolken in het westen werpt.

Ook in het Engels is deze folklore bekend, met het spreekwoord "Evening red and morning grey, two sure signs of one fine day"[10]. Daarbij hoort de uitleg dat het weer de neiging heeft om van west naar oost te schuiven, en bij avondrood de ondergaande zon vanuit het westen op de wolken in het oosten schijnt, die dus inmiddels reeds over het land voorbijgetrokken zijn. Ook ochtendgrijs zou betekenen dat de bewolking tijdens het opkomen van de zon in het oosten reeds oostwaards getrokken is en dus weldra voorbij zou zijn. Terwijl dit idee niet echt fout is, zit weerkunde in realiteit echter nog net iets meer complex in elkaar.

ReferentiesEdit

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Around Wikia's network

Random Wiki